حسن ابراهيم حسن ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )
113
تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى )
اماننامه اينست : " اين امانى است كه عمر بمردم ايلياء ميدهد آنها و اموالشان و كليسا - هايشان و صليبهايشان در امان است كسى در كليساهايشان سكونت نخواهد گرفت و به ويران كردن آن اقدام نخواهد كرد از كليسا و حريم آن و اموال آنها و صليبهايشان چيزى كسر نخواهد شد . كسى آنها را در كار دينشان مجبور نميكند و ضرر نميرساند . " نفوذ اسلام در قلب مغولان از اينجا ميتوان دريافت كه اسلام هميشه و در همه جا بنيروى شمشير انتشار نيافته است . در قرن هفتم هجرى وقتى بسبب سقوط بغداد و انقراض خلافت ، دولت اسلام بنهايت ضعف و انحطاط رسيده بود باز هم انتشار اسلام متوقف نماند ، در قلب جهانگيران مغول نفوذ كرد و زمينهء انتشار آن فراهم شد سر توماس ارنلد گويد : " در ميان مصائبى كه براى اسلام رخ داده مصيبتى سختتر از حملهء مغول نيست . سپاهيان چنگيزخان مانند برفهائى كه در نتيجهء طوفان از بالاى كوه سرازير مىشود به طرف كشورهاى اسلام سرازير شدند ، در معبر خويش آثار تمدن و فرهنگ را را پايمال كردند ولى طولى نكشيد كه اسلام از زير ويرانه عظمت خويش سر برآورد و به كمك مبلغان خود دلهاى جهانگيران وحشى را زير نفوذ گرفت و آنها را پيرو خويش كرد اين موفقيت نتيجهء حميت مبلغان مسلمان بود كه براى مبارزه با دو رقيب نيرومند يعنى دين مسيح و بودا با مشكلات طاقتفرسا مقابله ميكردند و ميخواستند از اين معركه كامياب بيرون آيند . در تاريخ جهان نظيرى براى اين حادثهء عجيب نميتوان يافت معركهاى سخت و توقف ناپذير ميان دين بودا و دين مسيح و اسلام در گرفته بود و مبلغان هر يك از اينسه دين براى جلب قلوب جهانگيرانى كه قلمرو آنها را تحت نفوذ گرفته بودند مبارزه ميكردند .